Over Beltane
- De naam ‘Beltane’
- Beltane
- Volksgebruiken in het begin van de maand mei
- Kerk
- Beltane als Aarde en Hemel feest
- Voorbeeld van de viering
- Geraadpleegde literatuur
De naam ‘Beltane’
De naam Beltane komt uit Engeland. Wij gebruiken deze naam omdat dit feest zo genoemd wordt in het jaarwiel van acht Keltische jaarfeesten. De oorsprong van de naam is onduidelijk. We weten wel dat het Ierse voorvoegsel 'bel': 'gelukkig', 'zegenrijk' of 'stralend' betekende.
Beltane
Met het feest Beltane wordt gevierd dat de natuur na de winter weer uitgelopen is en dat de zomer, de vruchtbaarste tijd van het jaar aan zal aanbreken. Vruchtbaarheid, die van de aarde en van onszelf, is het belangrijkste thema van dit feest. Optimisme, groei, bloei, sensualiteit, het zoeken en vinden van een partner, en genot zijn de subthema's van dit feest. De periode van Beltane loopt van 1 mei tot 21 juni, de zomerzonnewende.
Volksgebruiken in het begin van de maand mei
Romeinen
De meimaand kondigt de zomer aan en vruchtbaarheid. De Romeinen hielden begin mei een groot bloemenfeest waarin de godin Flora centraal stond: de godin van de lente. Op 1 mei werd het feest van de aardgodin Bona Dea gevierd, die later gezien werd als de Griekse godin Maia (waar het woord 'mei' vandaan komt). Bona Dea zorgde voor de vruchtbaarheid van vrouwen en voor genezing.
Meidansen
De vreugde om de uitbottende natuur in mei werd vroeger in Europa gevierd door te dansen. De oudste vermelding van een meidans is uit Aken in 1225.
Meikoning en –koningin
In sommige delen van Europa werd een meikoning en –koningin gekozen. De meikoning had een krans op zijn hoofd en gooide die naar een meisje toe. Een liedje is bijvoorbeeld: “Ik heb een meiken in mijn hand, aan wie zal ik hem geven?”
Meiboom
Een meiboom is een boom of tak die op 1 mei of rond Pinksteren rechtop in de grond wordt gezet om de uitbottende natuur te vieren. Oorspronkelijk was het een levende boom. Later was het een mast, die eerst versierd werd met linten. De meiboom stond bij een kapelletje of op een kruispunt. Rond de meiboom werd feestgevierd. Om de bomen werden vuren aangestoken en tot diep in de nacht feest gevierd en gedanst.
Liefdesmei
In sommige dorpen planten de jongens 30 april 's nachts takken in de tuinen waar meisjes woonden. De houtsoort had een symbolische betekenis. Een dorre tak betekende dat het meisje geen vriendjes kon krijgen. Een dennentak betekende eeuwige liefde.
Kerk
Beltane is geen kerkelijk feest. Wel zijn er relaties te leggen tussen de Pasen, Pinksteren, en de volksgebruiken in mei. De palmpaasstok is te zien als een gekerstende versie van de meiboom. Ook de palmpaasstok beeldt vruchtbaarheid uit. De Pinksterbruid is een gekerstende versie van de meikoningin. Met Pinksteren wordt gevierd dat het geloof vrucht draagt in ons en wij het doorgeven. In deze zin correspondeert de vruchtbaarheid van de natuur in mei met het feest van Pinksteren. In de katholieke kerk is de meimaand gewijd aan Maria, het 'meilof'. Maria is de moeder van Christus. Ook in het meilof speelt het thema vruchtbaarheid een rol.
Beltane als Aarde en Hemel feest
Met Beltane wordt gevierd dat de planten en bomen uitlopen en de zwarte akkers weer groen worden. Een aardser feest dan Beltane is er niet. Wij mensen komen ook uit de aarde voort, uit de aardse schoot van onze moeder. Wij behoren met onze lichamen tot de aarde. We spreken niet vaak over ons lichaam in relatie tot God en het geloof. Toch is ons lichaam belangrijk. In deze viering van Beltane als Aarde en Hemel feest staat het lichaam centraal. Met ons lichaam kunnen we lopen, zitten, dansen en werken. We zijn blij en dankbaar dat wij een lichaam hebben. Ons lichaam stelt ons ook teleur. Niet altijd kunnen we doen wat we zouden willen. We zijn ziek, krijgen een ongeluk of ons lichaam raakt versleten. In de viering danken we voor ons lichaam, benoemen we wat we moeilijk vinden aan ons lichaam en zalven we ons lichaam. Twee rituelen vormen de kern van de viering: het maken en zegenen van ex-voto's en de zalving van het lichaam.
Ex voto
In de katholieke kerk bedankt men soms tastbaar voor een genezing door een voorwerp bij een altaar te leggen. Dit zijn ex voto's Het voorwerp herinnert aan de ziekte of het ongeluk. heet een ex voto. Het zijn bijvoorbeeld de krukken die niet meer nodig zijn. Het kunnen ook ledematen of andere lichaamsdelen zijn: gipsen, zilveren of houten armen of benen, harten of ogen. In de Grieks-Orthodoxe kerk vraagt men om genezing met ex voto's. Die worden tamata genoemd. Men hangt kleine metalen plaatjes (tamata) bij een altaar waarin afbeeldingen zijn gestanst die doen denken aan de aandoening waar men genezing voor vraagt. Deze laatste vorm gebruiken wij in de Beltane viering: als gebed om genezing.We maken ex voto's van klei als tastbare gebeden, die gezegend worden.
Zalven van het lichaam
Wanneer koningen en priesters in de bijbel uitgekozen worden voor hun taak, worden ze gezalfd. Daarmee krijgen ze hun taak opgelegd. Met de zalving wordt uitgedrukt: “Jij bent koning” of “Jij bent priester”. Maria Magdalena zalfde Jezus. Daarmee liet ze zien dat hij niet zomaar iemand was, maar iemand met een bijzondere opdracht. In de katholieke kerk en in sommige protestante kerken worden kinderen bij de doop ook gezalfd. Hun zintuigen krijgen een likje olie waarbij een opdracht wordt uitgesproken. Bijvoorbeeld: “Ik zalf je mond zodat je woorden van liefde zult spreken.” Wij zalven onze zintuigen in de Beltane viering, om te danken voor ons lichaam en het gewijde opdracht mee te geven.
Voorbeeld van de viering
U kunt een voorbeeld van de Maria Lichtmis downloaden als PDF bestand.
