Over Michaël viering
Mabon
Op 21 september wordt het Keltische jaarfeest Mabon gevierd. Het feest heeft verschillende thema's, die met elkaar samenhangen. Het eerste is de oogst en de dank daarvoor. Aan het einde van de zomer aan het begin van de herfst, wordt de oogst binnen gebracht. Een tweede thema is balans en evenwicht. Op 21 september zijn dag en nacht even lang. Het is een tijdstip om op de persoonlijke 'oogst' te reflecteren, de balans op te maken van wat gelukt is en minder gelukt. Hiervan afgeleid is ook het thema van het beslechten van ruzies, vergeven en om vergeving vragen. Het derde thema is de voorbereiding op de komende winter. De herfst begint en na het moment van de herfstequinox worden de dagen korter en de nachten langer. De naam van dit feest stamt uit het begin van de jaren zeventig. Mabon is een eigennaam, afgeleid van het woord zoon of jongen in het Welsh: mab/map. Mabon is een figuur uit de middeleeuwse literatuur uit Wales. Mabon wordt vlak van zijn geboorte ontvoerd, gevangen gehouden in de 'andere wereld'. Met midwinter wordt hij bevrijd en brengt hij het nieuwe licht van de zon, die daarna in kracht toeneemt.
Een minder bekende naam voor dit feest is 'Michaelmas'. Deze naam komt uit Engeland en is één van de namen voor het kerkelijke feest van Sint Michaël.
Sint-Michaël viering
Op 29 september wordt in de Katholieke kerk en in de Evangelisch-Lutherse Kerk het feest van Sint Michaël en alle engelen gevierd. Michaël is aartsengel en aanvoerder van de hemelse legers. Zijn attributen zijn een zwaard en de weegschaal. Michaël wordt vaak afgebeeld terwijl hij vecht met een draak. Deze afbeeldingen zijn geïnspireerd door Openbaringen 12:7-12 waarin Michaël een draak verslaat en uit de hemel jaagt. De draak is de duivel, die staat voor het kwaad. Ook duisternis is een symbool van het kwade. Het feest van de engel Michaël, Sint Michaël en de draak strijder tegen de draak, past in deze dagen, aan het begin van de onbekende (Valenciaanse) schilder periode waarin de nachten langer worden dan de dagen en de duisternis toeneemt.
Een andere taak van Michaël is het ontvangen van de zielen van gestorvenen. De gospel: “Michael, row the boat ashore, halleluja!” refereert daaraan. Met de weegschaal weegt Michaël de zielen of het kwaad niet overheerst. Michaël wordt ook vaak afgebeeld als weger van de zielen in het Laatste Oordeel.
Gebruiken
In Nederland zijn er, behalve dorpsfeesten om het einde van de oogsttijd te vieren, geen gebruiken rond deze tijd. In Engeland wel. Het feest van Sint Michaël, 'Michaelmas', was één van de vier ‘quarter days’, waarop huur betaald werd, schulden afgelost werden en bedienden in dienst genomen. Het was gebruikelijk om de oogst op Michaelmas binnengehaald te hebben. Daarom markeert dit feest het eind van het productieve boerenseizoen en het begin van een nieuwe cyclus van planten en oogsten. Bescherming tegen de komende donkere tijd was ook een thema. Men at daarom wel een vette gans om de familie magisch te beschermen tegen financiële tegenslag. Het gezegde dat daarbij hoort luidt: “Eat a goose on Michaelmas Day, want not for money all the year”.
Het donker in de ogen kijken
Thema van deze viering is: ‘het donker in de ogen kijken’. Na het evenwicht van de herfstequinox wordt het steeds donkerder. De duisternis wordt in de christelijke traditie verbonden met het kwaad en het leed dat wij meemaken. Kern van de viering is een ritueel waarin de deelnemers uitgenodigd worden het donker in de ogen te kijken, zoals Michaël het gevecht aanging met de draak. We verbeelden het evenwicht van de equinox door de kerkzaal te verdelen in een licht en een donker deel. Het lichte deel verbeeldt de lente en de zomer; het donkere deel de komende herfst en winter. Het ritueel begint met een persoonlijke terugblik op de zomer. Hierin overdenken de deelnemers welke persoonlijke 'oogst' zij meenemen naar de winter. Dit kunnen verworvenheden zijn, afgeronde projecten, eigenschappen die aan het licht gekomen zijn of iets wat blijdschap heeft gebracht. Ook overdenken ze wat ons helpt het donker aan te kunnen. In het lichte deel van de kerkzaal liggen afbeeldingen en symbolische voorwerpen als kruisjes, waxinelichtjes en stenen. Ieder kiest afbeeldingen en enkele voorwerpen uit. Deze helpen de deelnemers hun gedachten te bepalen bij welke hulp die ze nodig hebben om het donker tegemoet te treden. Vervolgens gaan de deelnemers staan op de grens tussen licht en donker. Dit verbeeldt ruimtelijk het moment van de herfstequinox. Vervolgens worden ieder uitgenodigd zich om te draaien met het gezicht naar het donkere gedeelte. De deelnemers kijken dan het donker in de ogen, gesteund door de 'oogst' en de hulp uit het lichte gedeelte. De bijbelteksten die centraal staan in de viering zijn het verhaal over Michaël en de draak uit Openbaringen 12:7-12 en Johannes 1:1-5 waarin staat dat de duisternis het licht niet in haar macht gekregen heeft.
